Betekenis mysterie | Wat is een mysterie en wat is deze site?

Over mysterie en de betekenis voor ons

Een mysterie is iets dat we niet begrijpen. Iets dat niet helemaal verklaard kan worden binnen de kennis die we nu hebben. Iets dat de wetenschap niet goed kan uitleggen. Nog niet, ten minste.

Sommige mysteries zijn door mensen gemaakt. Dat wil zeggen: een mens of volk heeft iets gemaakt dat we nu, vanuit ons oogpunt, niet meer begrijpen. Of iemand heeft een bepaald idee gecreëerd. Een verhaal, een mythe.

Andere mysteriën zijn door de natuur aan ons gegeven. Dat zijn er in de loop der eeuwen steeds minder geworden.

Mysterie: betekenis in een moderne tijd

Vroeger was het een mysterie waar dat lawaai en het licht tijdens een onweersbui vandaan kwamen. Waren het de Goden die ruzie met elkaar maakten of boos waren op de mensen op aarde? Nu weten we wel beter. Tenminste, “we” als mensheid weten wel hoe onweer werkt. Maar “we” jij en ik hebben daar meestal alleen een vaag idee van. Heeft iets te maken met statisch geladen deeltjes in de lucht die tegen elkaar botsen, toch?

Onweer blijft iets mysterieus houden

Met andere woorden: zelfs iets dat is uitgelegd door de wetenschap blijft iets mysterieus houden wanneer je geen ingewijde bent. Tegelijkertijd wordt er ook veel aan de wereld toegevoegd dat we zonder specialistische kennis niet begrijpen. Genetisch gemodificeerde gewassen bijvoorbeeld, of plannen om Mars leefbaar te maken voor bewoning.

Niemand zei het mooier dan Arthur C. Clarke, een bekende science fiction schrijver. Hij stelde dat een stuk technologie of wetenschap, als het maar ingewikkeld genoeg is, niet meer valt te onderscheiden van magie. Daarmee bedoelde hij dat ik licht kan maken door met een toverstok te zwaaien en “lumos” te mompelen, of door een knopje om te zetten waardoor er ergens anders licht uit een glazen bolletje komt. Zonder dat je begrijpt hoe een gesloten elektrisch circuit werkt, zijn ze beiden even magisch. En voor de oude Romeinen was de toverstok misschien nog wel beter te begrijpen.

Any sufficiently advanced technology is indistinguishable from magic

~ Arthur C. Clarke

Waarom we niet zonder mysterie kunnen

Dat soort nieuwe mysterieuze zaken zullen ook hun plek vinden op deze site. Maar in eerste instantie zal het vooral gaan over de mysteries die nog niemand echt begrijpt. Dus ook niet de paar knappe koppen die er jarenlang voor hebben doorgeleerd.

Want hoe ver we ook gekomen zijn met onze wetenschappelijke kennis, die mysterieus zijn er nog steeds. Gelukkig maar, want als je het mij vraagt zou de wereld maar saai zijn als alles helemaal was uitgelegd. We hebben mysterie nodig, iets om in te geloven.

Want die drang naar antwoorden – die de mens voortdurend vooruit heeft gedreven in de zoektocht naar meer kennis – wordt gevoed door mysteries. Het is onmisbaar voor de menselijke geest, stelt professor in de psychologie Les Lancaster:

It’s intrinsic for us to seek answers. It’s our evolutionary heritage, moving us forward by motivating us to find out more and use our imagination.

Volgens Lancaster zijn we het gelukkigst wanneer we het gevoel hebben dat we onderdeel zijn van iets dat groter is dan wijzelf. Dat kan sociaal zijn, bijvoorbeeld als lid van een sportclub, vereniging of bedrijf.

Meer abstract is het een gevoel dat we een onderdeel zijn van een leven dat we niet helemaal begrijpen. Het is waar religies op gebaseerd zijn: de noodzaak om houvast te vinden in een leven dat ongrijpbaar is. Steun vinden bij al die andere mensen die hetzelfde hebben. Mysterie, het niet weten van waarom we hier zijn en waar we heen gaan, is daarin de lijm die ons verbindt.

Het doel van deze site

Al van jongs af aan ben ik gefascineerd door alles wat wetenschap niet kan verklaren.

Als kind zag ik op t.v. de geweldige dingen die Hans Kazan en Hans Klok konden, en ik besloot dat ik goochelaar wilde worden. Dus namen mijn ouders me mee naar de lokale goochelwinkel. De eigenaar liet me wat trucs zien, en ik was opnieuw zwaar onder de indruk. We zochten een simpele maar elegante truc uit: een klein plastic huisje waar het spookte. Wanneer de goochelaar ermee schudde hoorde je het spookje heen en weer rammelen en lawaai maken. Maar wanneer ik of mijn ouders het probeerden, hield het spookje zich stil.

Wat was ik teleurgesteld toen ik thuis zelf achter het simpele trucje kwam waarmee je het “spookje” kon laten rammelen.

De magie was verdwenen, en daarmee was het grootste deel van de lol er ook vanaf. Ik heb het goochelen nog een tijdje volgehouden, maar naarmate ik ouder werd ging ik de magie ergens anders zoeken. In de boeken van Tolkien en Pratchett, onder andere.

Op de universiteit weidde ik mijn scriptie aan die twee auteurs.

Mysterieus manifest van Het Mysterie

Een beetje mysterie terugbrengen in je eigen leven? Probeer eens iets van het onderstaande lijstje.

1. Overdenk niet alles. Maak eens een beslissing op instinct, op je onderbuikgevoel. Al is het maar het kiezen van je volgende boek of tinderdate. Malcolm Gladwell maakt er in zijn boek intuïtie zelfs een pleidooi voor dat veel keuzes op deze manier beter uitvallen.
2. Haal nieuwe dingen je leven in. Praat met vreemden en luister naar hun verhalen. Of doe iets anders wat je wereld verruimd, zoals een cursus mindfulness om je eigen geest beter te leren kennen.
3. Houd toevalligheden in je leven bij. Toeval bestaat niet, maar als je er op gaat letten komt het stiekem toch vaak voor in je leven. Houd bij hoeveel “toevallige dingen” je overkomen, en je krijgt een mooi overzicht van alle mysterie om je heen.
4. Lees mysteries. Deze site is natuurlijk een mooi begin, maar hiermee bedoel ik ook “mysterythrillers” uit de boekwinkel of de mythes van oude maatschappijen. Hoe voel je je tijdens het lezen van deze verhalen?
5. Omarm het enge. Netflix staat vol met documentaires en series over spannende, zenuwslopende of creepy verhalen. We vinden dingen vaak eng omdat ze mysterieus zijn, dus wees niet bang om je zenuwen op de proef te stellen.
6. Slenter, of fiets doelloos in de rondte. Herinner jij je de laatste keer nog dat je buiten liep of fietste zonder een specifiek doel? Hoe vrij voelde je je toen? In de 18e eeuw is er een complete artistieke stroming op dit gegeven gebaseerd: mensen die door de stad slenterden en (intern) beschreven wat ze zagen. Probeer het ook eens: loop rond en observeer.

Hoe ontstaat een mysterie?

Vaak is het niet meer duidelijk waar de oorsprong van een bepaald mysterie precies ligt.

Dan is bijvoorbeeld een verhaal dat ooit door iemand in het leven is geroepen een eigen leven gaan leiden. Neem Het Russisch Slaapexperiment. Dat is ooit als fictief verhaal gepubliceerd op de website Creepypasta, waar gebruikers elkaar de stuipen op het lijf proberen te jagen met verhalen. Sommige zijn echt, of deels echt. Het Russisch Slaapexperiment was dat niet.

Toch sprak het op een bepaalde manier heel veel mensen aan, waardoor het verhaal groter werd dan zichzelf. Veel mensen hoorden via via over het experiment, zonder de context van waar het werd geplaatst. Het Russisch Slaapexperiment werd een begrip op zich, niet als verhaal op Creepypasta. Veel mensen die voor het eerst met de beschrijving van het experiment in aanraking kwamen, wisten niet dat het ooit als verzinsel was gepubliceerd.

Iets vergelijkbaars is waarschijnlijk gebeurd met de verhalen rondom het monster van Loch Ness, of de Bermudadriehoek.

 

Type je zoekwoorden hierboven en druk op Enter om te zoeken. Druk ESC om te annuleren.

Terug naar boven